Geopolityka morskiego Jedwabnego Szlaku Chin (Cześć VI: Amerykańska obecność na Morzu Południowochińskim)

No Comment Yet

USA obecność na Morzu Południowochińskim datuje się na lata 1899-1901 kiedy to USA podbiły Hiszpańskie Filipiny a w 1900 roku dołączyły do koalicji powstałej przeciwko Rewolucji Bokserów w Pekinie. Obecność USA po II Wojnie Światowej wpisuje się w generalne założenia geopolityki amerykanów wobec regionu ukształtowane po wojnach z Japonią w 1941- 1945, Korei 1950-1953, w Wietnamie 1964-1975.

Realizowane jest ona w ramach programów strategicznej kooperacji z poszczególnymi państwami i organizacjami regionalnymi takimi jak uformowane w 1951 roku Pakt Bezpieczeństwa Pacyfiku z Australią i Nową Zelandią Zelandią (1) ANZUS, bilateralne z Filipinami, Japonią (2), Republiką Korei z 1953 roku , w końcu traktat z Manili ustanawiający SEATO między USA, Australią, Nową Zelandią, Filipinami, Tajlandią, Wlk. Brytanią i Francją w 1954 (3), aż do 1977 roku kiedy pakt został rozwiązany i Taiwan Realtions Act z 1979 roku. (4) a ostatnio nowym formatem Australii, Wielkiej Brytanii i USA – AUKUS.

Obecność USA w regionie zachodniego Pacyfiku przez Chiny jest postrzegana jako strategia pięciu palcy (5) w USA formułowana w roku 1954 przez Sekretarza Stanu USA Johna Fostera Dullesa idea kolektywnego bezpieczeństwa w ramach Paktu Zachodniego Pacyfiku polegająca na strategicznej współpracy USA z Japonią, Tajwanem (wtedy Republiki Chińskiej), Republiką Korei a także państwami Azji południowo wschodniej jak Filipiny, Indonezji oraz paktu ANZUS, czyli Australii i Nowej Zelandii. (6)

Mimo niesformowania Paktu Zachodniego Pacyfiku, próbom jego
stworzenia jego przez zachęcanie Dullesa do wejścia do SEATO, Japonii, Republiki Korei i Tajwanu, geopolityka USA względem ChRL porusza się w duchu Paktu, traktując sojusze z poszczególnymi państwami jako przeciwwaga wobec procesu zbliżania się do ChRL w latach 70-tych oraz pogłębiającej się zależności geo-ekonomicznej dwóch państwa współcześnie. USA opiera swą geopolitykę wobec regionu z jednej strony na bilateralnych relacjach z Chinami z drugiej rozszerzyły swoją współpracę o Malezję, Singapur i Wietnam w rywalizacji o porządek w regionie Azji Południowo-wschodniej i Morzu południowo-chińskim pogłębiając tym samym cele Paktu Zachodniego Pacyfiku na płaszczyźnie bilateralnej z poszczególnymi państwami. Format AUKUS jest na tyle nowy, że trudno oceniać czy jest nową jakością czy próbą powrotu do polityki piwotu na Pacyfik przez Prezydenta Bidena.

Piwot na Pacyfik

W 2011 Sekretarz Stanu USA Hillary Clinton w artykule w Foreign Policy zapowiedziała, iż po wycofaniu się USA z Iraku (2011) i Afganistanu (2014 a ostatecznie w 2021 roku) zasoby strategiczne sił amerykańskich powinny przesunąć się w region Azji Pacyfiku w którym rozstrzygnie się globalna rola USA w następnej dekadzie. (7) W podobnym tonie wypowiadał się Sekretarz Obrony USA Leon Panetta wskazując na Chiny jako zagrożenie dla swobody przepływu na wodach oceanicznych oraz wskazał w Korei Płd., Japonii, Indonezji, Australii, iż USA są narodem Pacyfiku i tym samym łączą ich tożsame interesy z tymi państwami w kontrze jakoby do wyobrażenia o USA jako kraju zorientowanego na Atlantyk i wpisania się w plany stworzenia wspólnej strefy dla krajów wyspiarskich Azji Wschodniej i USA strefy bezpieczeństwa Pacyfiku. (8)

Chińsko-amerykański spór wynika z obecności marynarki USA w regionie jako gwaranta bezpieczeństwa państw sojuszniczych w regionie, w pewnym sensie wynika z zimnowojennej strategii powstrzymywania oraz stanowi precedens kontroli przybrzeżnych wyłącznych stref ekonomicznych wynikających z prawa morskiego ONZ, które USA obawia się wpłynęło by na roszczenia państw w innych miejscach świata gdzie USA prowadzą operację morskie i przeszkodziłoby tym samym realizacji geo-strategii morskiej realizującej interes narodowy i bezpieczeństwo USA. (9)

Działania USA w regionie koncentrują się na kwestiach dyplomatycznych i utrzymania równowagi potencjałów militarnych w regionie. W kwestiach geostrategicznych dotyczących regionu morza południowo chińskiego USA tworzy plany restrukturyzacji floty morskiej, aby w większej mierze odpowiadała rosnącej sile marynarki wojennej ChRL, która potencjałem równoważy siły wszystkich państw ASEAN a w perspektywie może całkowicie zdominować trasy morskie od których uzależnieni są strategiczni sojusznicy Republika Korei , Japonia i Tajwan, które razem stanową podstawową architekturę amerykańskiego systemu kontroli Azji Wschodniej. Z tego względu rozwój marynarki CRhL na morzu południowo wschodnim oznaczałoby dla USA destabilizację w regionie Azji Północno wschodniej, być może nawet pod naciskiem obiektywnych uwarunkowań geo-ekonomicznych zmianę kierunku Korei i Japonii w stronę tradycyjnej orientacji pro-chińskiej lub klasycznego konfliktu zbrojnego między Chinami a Japonią o panowanie na półwyspie koreańskim.

Zmiany w strukturze Marynarki Wojennej USA

Według Quadrennial Defense Review Report Departamentu Obrony USA z 2006 roku postulującego reakcje na strategię blokady wejścia w strefę morską ChRL wskazano na: wysłanie floty pacyficznej okrętów podwodnych klasy Los Angeles SSN-688 do Portu Apra na wyspie Guam, przesunąć do floty pacyficznej trzech najsilniej uzbrojonych okrętach podwodnych Sea Wolf SSN-21, dwóch specjalnych okrętach podwodnych typu klasy Trident wyposażonych w rakiety typu cruise, wodowanie niszczycieli i krążowników z systemem pocisków anty balistycznych Aegis i umieszczenie części z nich w portach w Yokosuka w Japonii i Pearl Harbor na Hawajach oraz uruchomienie stacjonujących w Singapurze (10) małych okrętów do walki przybrzeżnej Littoral Combat Ship. (11)

W listopadzie 2011 roku powstał dla Kongresu USA raport Ronalda O’Rourke z Congessional Research Service pt. China Naval Modernization: Implications for U.S. Navy Capibilities Background and Issues for Congress, w który podniesiona zostały wskazówki dla legislatury amerykańskiej oraz postulaty reformy struktury budżetowej marynarki wojennej względem wyzwań modernizacji Floty Wojennej ChRL. W roku 2011 powstały także rezolucja senatu (12) oraz komisji sił zbrojnych Izby Reprezentantów (13) wskazujące działania USA i inwestycje marynarki wojennej w tym formujące budżet marynarki wojennej w regionie morza południowo
wschodniego na 2012 roku (14).

Główną wskazówką jest dopasowanie zamówień i programów marynarki wojennej USA do zakupów i produkcji chińskich jednostek wojennych, swoisty nowy wyścig zbrojeń morskich na Pacyfiku. USA planuje restrukturyzację sił zbrojnych z działań specyficznych wobec sił asymetrycznych w tzw. wojnie z terrorem na walkę powietrzno-morską wobec krajów tworzących siły zabezpieczające wejście w ich obszar obronny od morza. W tym celu planuj się: budowę nowego długo dystansowego bombowca, samolotu uderzeniowego mającego zasięg do 1000 mil, ogólny rozwój sił powietrznych USA w celu ochrony baz morskich, przygotowanie połączonych ataków lotnictwa, marynarki wojennej, piechoty w cele wewnątrz Chin w szczególności w instalacje rakietowe mające zestrzeliwać satelity, używania sił powietrznych do stawiania min oraz wspólnych ataków cybernetycznych marynarki i lotnictwa. (15)

USA zakupiły w tym kontekście lotniskowiec Ford (CVN 78), bojowe okręty podwodne typu Virginia (SSN 774), niszczyciele Arlegih Burke (DD 51) klasy Aegis z nową wersją wyposażoną w radar przeciwlotniczy Flight III. (16) Zakupy marynarki wojennej uzupełniają zakupy lotnictwa w postaci: samolotów szturmowych F 35C startujące z lotniskowców, F/A 18E/F Super Hornet, EA 18G Growler (wyposażony w broń elektroniczną), samolot wczesnego ostrzegania E 2D Hawkeye, P 8A morski samolot rozpoznawczy i patrolowy bazowania lądowego, przeznaczony do wykrywania i walki z okrętami podwodnymi oraz programy do zbierania i przetwarzania informacji wywiadowcze jak Navy carrier based Unmanned Combat Air System (N UCAS) czy Unmanned Carrier Launched Airborn Surveillance and Strike (UCLASS) oraz projekty wdrożenia w latach 2025-2030 broni elektro-magnetycznej w marynarce wojennej USA.

Zmiany w strukturze budżetu marynarki wojennej USA idą w kierunku
ograniczenia wydatków, czego skutkiem miałoby być ograniczenie ogólne planowanej liczby 313 jednostek do 250/240 jednostek w tym 10/8/9 lotniskowców, wyłączenie z pracy lotniskowca George Washington CVN 73, odłożenia w czasie zamówienia lotniskowca John F. Kennedy CVN 79, likwidacja 6 szwadronów lotniczych, wycofanie 22 krążowników Ticonderoga CG 47 klasy Aegis, opóźnienie i ograniczenie ilości o 2 z 12 do 10 podwodnych rakiet balistycznych, opóźnienie produkcji o dwie sztuki rocznie łodzie podwodnych klasy Virginia, niszczycieli klasy Aegis Arleigh Burke (DDG 51) oraz statków do walki przybrzeżnej. (17)

Konflikty chińsko-amerykańskie na Morzu Południowochińskim

Między siłami morskimi ChRL i USA doszło w ostatnich latach do trzech konfliktów. W marcu 2001 roku statek powietrzny marynarki wojennej USA EP 3 został przechwycony przez chińskie myśliwce 65 mil do brzegów wyspy Heinan. (18) 9 marca 2009 roku doszło do bezpośredniego incydentu między siłami morskimi USA i ChRL, kiedy statek badawczy USNS Impeccable (TAGOS 23), statek Bowditch (TAGS 62) oraz Victorious (TAGOS 19) znajdujący się w strefie ekonomicznej ChRL ok. 113 kilometrów od Heinan został otoczony przez jednostki chińskie. W wyniku sytuacji, ChRL wysunęła oskarżenia w stronę USA o szpiegostwie i naruszenie chińskich wód terytorialnych Wyłącznej Strefy Ekonomicznej w pobliżu bazy wojskowej Sanya. (19) Do kolejnego incydentu między państwami doszło 12 lipca 2009 roku, kiedy chiński okręt podwodny staranował amerykański sonar amerykańskiego niszczyciela USS John S. McCain. (20)

Chińska perspektywa i kształtowanie się doktryny morskiej Chin wobec obecność amerykańskiej na Morzu Południowochińskim

Chińskie geopolityka wobec regionu Morza Południowochińskiego wynika percepcji elity ChRL wobec porządku międzypaństwowego. Po pierwsze ChRL nie uznaję uniwersalizmu kultury zachodniej jako obiektywnego i powszechnego źródła porządku międzynarodowego. Prawny porządek międzynarodowy nie jest de facto prawem a moralnością międzynarodową wynikająca z praw naturalnych kultury zachodu tj. praw człowieka i liberalizmu etc., które ChRL uważa za obce wobec własnej geo-kultury neo-konfucjańskiej.

Faktycznie jest to porządek oparty na uniwersalizacji partykularnych interesów i idei mocarstw liberalnego Zachodu oparty o siłę i możliwości egzekucji tych praw działaniami geopolitycznymi chińska geo-kultura wobec zachodniego partykularyzmu narodowo państwo-centrycznego interesu ekonomicznego, które Chiny utożsamiają z zachodnio europejskim państwem przemysłowym XIX-XX wieku stawia wielką regułę cnoty i moralności zawartą w neokonfucjanizmie (np. dynastii Zhou 1122-249 p.n.e) oraz legistyczne koncepcje dekretowo militarne (np. dynastia Shang 1751-1121 p.n.e.) swoisty decyjonizm chiński (21) Obie koncepcje wpisują się geo-kulturę Chin determinującą geopolitykę ChRL w stronę unifikacji państwowej za pomocą prawa i siły militarnej z drugiej strony kierującą się regułami cnót wprowadzającymi moralną hegemonię między poszczególnymi klasami państw.

Jak omawia ten problem Omar Saalem według elit ChRL panuje przekonanie, iż prawo międzynarodowe jest mechanizmem i taktyką panowania Zachodnich państw w swoim mniemaniu cywilizowanych wobec państw niecywilizowanych (Omar Saalem, 2000) (22) Pogląd ten ukształtowało 100 lat upokorzenia Chin tj. kolejne przegrane wojny z Wlk. Brytanią 1839-1842 i 1856, z Francją o Wietnam w 1885, z Japonią o Tajwan w 1894 roku oraz nierówne traktaty narzucone Chinom w latach 1842-1911 (23)

Twierdzi się w literaturze przedmiotu, iż był to pogląd silnie oddziałujący w okresie maoistycznym, a po reformach Deng Xiaopinga ChRL zaczęły odchodzić od tego typu nastawienia psychologiczne go wraz z rosnącym zaangażowaniem w ekonomię światową, rosnące bezpośrednie inwestycje zagraniczne oraz obecność w międzynarodowych organizacjach jak: ONZ, Bank Światowy, MFW, aspiracji względem Światowej Organizacji Handlu etc.. Według tego liberalnego poglądu ChRL przyjmując zobowiązania międzynarodowe stają się niejako naturalnie mocarstwem pragmatycznym realizującym rozwój ekonomiczny przez kooperację ekonomiczną.

Przeciwny pogląd sugeruje, iż ChRL zaczęła uczestniczyć w międzynarodowym porządku prawnym, ale traktując go jako taktykę i wybieg, którego celem jest odtworzenie strategicznej dominacji i bezpieczeństwa wzorowanego na trybutarnym systemie cesarstwa chińskiego, podporządkowania innych państw azjatyckich, wyparcie sił nieazjatyckich z regionu. Narzucenie geo-kultury chińskiej w innych regionach świata, stworzenie z niej globalnej moralności wypierając państwowo centryczny porządek post westfalski. Pośrednim poglądem jest teza iż, ChRL będzie pragmatycznym państwem rewizjonistycznym realizującym narodowe cele w ramach prawa międzynarodowej wtedy gdy jest to zgodne chińską geopolityką wobec poszczególnej klasy państw. (24)

Tworzenie doktryny morskiej ChRL w gruncie rzeczy można porównać do przyjęcia w latach 80 kodeksu cywilnego na fali otwarcia ChRL pod przywództwem Deng Xiao Pinga i Zhou Enlaia w swoistej trzeciej fali okcydentalizacji ChRL. (25) Chiny tworzą własną doktrynę Monroe , której celem jest nie dopuszczenie w strefę sino centryczną sił poza azjatyckich. W celu kontroli nad portami, szlakami morskimi, Wyłączną Strefą Ekonomiczną CHRL rozbudowuje siły morskie, które dzięki rozwojowi swojego potencjał u bojowe go mogą dokonać absorpcji wysp spornych metodą faktów dokonanych i zręcznej dyplomacji konserwującej sytuację post factum.

Doktrynę geostrategiczną chroniącą chiński rimland tj. Hongkong, Makau, Szanghaj i prowincję Guangdong określa się w literaturze przedmiotu pozytywną strategią obroną Jixi Fang, która ma polegać na stworzeniu morskiego pasa geostrategicznego opartego od północy na półwyspie koreańskim, wyspach Diaoyutai (jap. Senkaku), Xisha do Nansha Umożliwić tym samym kontrolę basen u Morza Południowochińskiego a tym samym zmusić warunkami geo-ekonomicznej kontroli nad drogami morskimi Tajwan, Republikę Korei i Japonię do podporządkowania się w neo-trybutarny system zależności od Pekinu. (26)

Dalsza treść o aktualnej równowadze sił między USA i Chinami w innym artykule.

AUTOR: Michał Specjalski

Przypisy:

1) Od 1987 roku nie uznawana przez USA ze względu na ustanowienie na swoim terytorium strefy bez atomowej, uznawana nadal przez Australię.
2) Który zastąpiły nowy traktat z 19 stycznia 1960 roku.
3) Do którego dołączyły Bangladesz i Pakistan.
4) U.S. Departament of State, Collective Defense Arrangements , http://www.state.gov/s/l/treaty/collectivedefense/ collectivedefense/,
Dostęp: 15.12.2011
5) Goldstein Avery, Rising to the chalange…, Stanford University Press, Stanford 2005, s. 102
6) Sakata Yasuyo, The Western Pacific Collective Security Concept and Korea in the Eisenhower Years: Th U.S. ROK Alliance as an Asia Pacyfic Alliance, Kanda Univesity of International Studies, http://www.kandagaigo.ac.jp/kuis/aboutus/pdf/jkuis20/Sakata_Yasuyo.pdf , s. 6-9, Dostęp: 17.12.2011

7) Clinton Hillary, America’s Pacific Century , http://www.foreignpolicy.com/articles/2011/10/11/americas_pacific_century , Dostęp: 04.01.2012
8) O’Rourke Ronalda, China Naval Modernization: Implications for U.S. Navy Capibiliti es Background and Issues for Congress , Federation of American Scientists, http://www.fas.org./sgp/crs/row/RL33153.pdf s. 35 i 47, Dostęp: 04.01.2012
9) Ibid., s.7, Dostęp: 29.12.2011

10) USA i Singapuru podpisały w 2005 roku umowę według której umieszczono w portach Singapuru amerykańskie statki Littoral Combat Ship.
11) O’Rourke Ronalda, China Naval Modernization: Implications for U.S. Navy Capibilities Background and Issues for Congress , Federation of American Sc ientists, http://www.fas.org./sgp/crs/row/RL33153.pdf , s. 46-47, Dostęp: 04.01.2012
12) Resolution Calling for Peaceful and Multilateral Resolution to Martime Territorial Disputes in Southeast Asia z 27 lipca 2011 roku
13) United States House Committee on Armed Services
14) O’Rourke Ronalda, China Naval Modernization: Implications for U.S. Navy Capibilities Background and Issues for Congress , Federation of American Scientists, http://www.fas.org./sgp/crs/row/RL33153.pdf , s. 61-71
15) Ibid., s. 40, 04.01.2012

16) O’Rourke Ronalda, China Naval Modernization: Implications for U.S. Navy Capibilities Background and Issues for Congress , Federation of America n Scientists, http://www.fas.org./sgp/crs/row/RL33153.pdf , s. 49, Dostęp: 04.01.2012
17) Ibid., s. 49-53, Dostęp: 04.01.2012
18) Ibid., s. 6, Dostęp: 29.12.2011
19) Na takie oskarżenia USA zareagował stanowiskiem, iż działa nia mieszczą się w ramach prawa morskiego ONZ, uznał wody na których przebywała jednostka jako wody międzynarodowe oraz wysłała niszczyciela USS Chung Hoon w stronę morza południowochińskiego.
20) Buszynski Leszek, Rising Tension in the South China Sea: Pros pects for a resolutionof the issue , Security Challenges,. Volumen 6, Numer 2 (Zima 2010), http://securitychallenges.org.au/ArticlePDFs/vol6no2Buszynski.pdf , s.92, Dostęp: 22.12.2011
21) Saleem Omar, The Spratly Islands Dispute: China Defines The New Millenium , The American University International Law Review, http://www.auilr.org/pdf/15/15 3 1.pdf ,, s.32 (558), Dostęp: 18.01.2012
22) Ibid., s. 19 (545), 19 18.01.2012
23) Ibid., s. 20 (546), 18.01.2012

24) Saleem Omar, The Spratly Islands Dispute: China Defines The New Millenium , The American University International Law Review s. 26
25) Po pierwszej fali absorpcji wynalazków i nauk zachodnich (europejskich) w okresie dynastycznym, drugą falę sowietyzacji technicznej i intelektualnej po trzecią, którą jest czerpanie z wzorców organizacyjnych i technicznych USA.
26) Saleem Omar, The Spratly Islands Dispute: China Defines The New Millenium , The American University International Law Review, http://www.auilr.org /pdf/15/15 3 1.pdf , s. 6 7 (532 533), 17.01.2012

Michał Specjalski
Up Next

Related Posts

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Translate »